VM Nghệ An 2026: Mai Trung và Đan Quyết, và phép thử thể lực trên 42km ven biển Cửa Lò

Đúng 3h00, Quảng trường Hồ Chí Minh còn chìm trong màn đêm, hơn một trăm vận động viên rời vạch xuất phát cự ly 42km của VnExpress Marathon Grand Tour Nghệ An. Ba cái tên tách đoàn gần như tức thì: Đan Quyết, Đào Bá Thành và Nguyễn Mai Trung. Mười phút sau, nhóm dẫn đầu chỉ còn hai người, chạy song hành và thay phiên kéo nhịp. Khoảng cách giữa Mai Trung và Đan Quyết giữ ở mức khoảng 10 mét. Mai Trung khóa ánh mắt về phía trước, còn Đan Quyết vẫn đủ thả lỏng để vẫy chào máy quay khi chạy ngang. Ở nội dung nữ, một bất ngờ đến sớm: Mỹ Hiền của câu lạc bộ chủ nhà Nghệ An Runners vươn lên dẫn đầu.

Một cuộc marathon hiếm khi được định đoạt ở km 40. Nó được viết sẵn từ quãng km 5 đến km 16, ở những nơi không có khán giả và không có máy quay. Nagoya dạy tôi rằng bảng tính thủ công là nơi dữ liệu bắt đầu biết nói. Và bảng tính hôm nay nói về một cung đường ven biển, một điểm quay đầu, và hai người đàn ông chạy cách nhau đúng một sải chân.

Cung đường mà ban tổ chức đặt ra

Sự tụ hội của các elite phía Bắc không khó lý giải. Trước giờ xuất phát, Thành Mèo và Vinh Runner đứng giao lưu và cùng nhận xét rằng đây là giải có số vận động viên chạy 42km ít nhất trong hệ thống, mặt đường đẹp, cung đường Nghệ An thuận lợi. Ít đối thủ đồng nghĩa ít va chạm, dễ giữ vị trí và mở ra cơ hội phá kỷ lục cá nhân. Bên cạnh những tên quen thuộc như Đan Quyết, Đào Bá Thành, Lê Văn Hương, vạch xuất phát còn có hai câu lạc bộ chủ nhà là Nghệ An Runner và Hà Tĩnh Runner trong màu áo hồng, cùng đông đảo cổ động viên đứng kín một góc quảng trường.

Công tác vận hành bắt đầu từ trước đó một ngày. Ban tổ chức huy động hàng trăm tình nguyện viên phối hợp cùng đội ngũ vận hành, bên cạnh lực lượng cảnh sát, cảnh sát giao thông và nhân viên y tế địa phương phụ trách an ninh, điều tiết phương tiện và hỗ trợ y tế trên đường đua. Từ tối 26/9, tình nguyện viên có mặt tại khu vực xuất phát để nhận phân công và làm quen quy trình, sau đó được phân bổ về các điểm trên cung đường để lắp đặt hạ tầng và hoàn thiện trạm tiếp nước. Giải phát bib tại Nhà Văn hóa Lao động Nghệ An trong hai ngày 25-26/9, đánh dấu lần đầu giải đấu tổ chức trên quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh với bốn cự ly 5km, 10km, 21km và 42km.

Mọi cự ly đều xuất phát tại khu vực Quảng trường Hồ Chí Minh và về đích trên đường Trường Thi, đoạn giao với đường Lê Văn Hưu. Cự ly 42km rời vạch lúc 3h, chạy qua Hồ Tùng Mậu, Trường Thi, Đại lộ Lê Nin rồi nối vào Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Sau khoảng 16km, cung đường rẽ vào tuyến Bình Minh, chạy qua khu vực ven biển Cửa Lò và quay đầu tại đoạn Cửa Xá. Cự ly 21km xuất phát lúc 4h, theo tuyến Hồ Tùng Mậu - Trường Thi - Đại lộ Lê Nin rồi chạy thẳng trên Đại lộ Vinh - Cửa Lò, quay đầu quanh km 11 và trở về trung tâm. Cự ly này có hai mốc COT ở km 10 lúc 5h40 và km 16,9 lúc 6h50, đường chạy đóng lúc 7h30. Cự ly 10km xuất phát lúc 5h với một mốc COT ở km 6 lúc 6h15, đường đóng lúc 7h. Cự ly 5km diễn ra hoàn toàn trong khu vực trung tâm từ 6h, không có COT và đóng đường lúc 7h15.

Hai sải chân và một khoảng cách 10 mét

Nguyễn Mai Trung, 35 tuổi, người Hà Nội, làm việc trong lĩnh vực thương mại điện tử và là thành viên câu lạc bộ Thành Công Runners. Anh gây chú ý trong giới chạy bộ Thủ đô bằng thành tích 2 giờ 41 phút 55 giây tại VnExpress Marathon Hải Phòng 2026, xếp thứ 69 trong danh sách những người chạy full marathon nhanh nhất lịch sử tại Việt Nam. Đan Quyết là cái tên giàu kinh nghiệm đối đầu hơn, người đã nhiều lần đứng ở nhóm dẫn đầu các giải phong trào phía Bắc.

Khoảng cách 10 mét giữa hai người không phải là một con số trung tính. Trên các cung đường bằng phẳng và thoáng như Đại lộ Vinh - Cửa Lò, chạy sau ở khoảng cách đó mang lại hai lợi ích đo đếm được: giảm lực cản gió ở mức vừa phải và cho phép người bám đọc nhịp của người dẫn. Nhưng nó cũng tạo ra một cái bẫy quen thuộc. Người chạy sau có xu hướng điều chỉnh sải chân theo người trước thay vì theo đồng hồ của chính mình, và cái giá phải trả thường xuất hiện muộn, ở quãng km 30 trở đi.

Điểm quay đầu tại Cửa Xá là nơi đáng chú ý nhất. Theo cách tính từ cung đường, vị trí này rơi vào khoảng km 30 đến km 32. Đó đúng là vùng mà cơ thể bắt đầu cạn glycogen ở gan, chuyển dần sang đốt mỡ và hạ nhịp tối đa. Mọi quyết định tăng tốc trước điểm quay đầu đều được trả lại bằng lãi suất kép sau đó.

Bài toán Mỹ Hiền và lợi thế sân nhà

Ở nội dung nữ, Mỹ Hiền dẫn đầu với kỷ lục cá nhân 3 giờ 7 phút 39 giây và đang sinh hoạt tại câu lạc bộ Nghệ An Runners. Đây là dạng lợi thế ít được nhắc đến nhưng có trọng lượng thật. Người chạy địa phương nắm được hướng gió ven biển vào từng khung giờ, biết đoạn nào mặt đường dốc nhẹ, biết trạm tiếp nước nào đông người. Trong một cuộc đua mà khoảng cách giữa các vận động viên nữ top đầu thường chỉ vài phút, phần lợi thế đó tương đương một khoản tiết kiệm năng lượng đáng kể.

Ai đó phải trả tiền cho cơn gió

Trước trận, các runner trao đổi với nhau rằng cung đường Nghệ An thuận lợi để phá PR. Nhận định đó đúng với phần lớn đường chạy: Đại lộ Lê Nin rộng, Đại lộ Vinh - Cửa Lò thẳng, mặt đường đẹp. Nhưng nó bỏ qua đoạn Bình Minh chạy ven biển Cửa Lò. Trên đoạn đó, gió biển thổi ngang nhiều hơn thổi dọc, và khi đoàn đua chỉ còn hai người, không còn ai để chia sẻ lực cản.

Ở một nhóm đông, người dẫn đầu chịu phần lớn lực cản và những người phía sau được hưởng lợi. Ở một nhóm hai người, khoản tiết kiệm đó gần như biến mất, nhất là khi người dẫn không giữ được tốc độ ổn định mà phải tăng giảm theo địa hình. Cơ thể không phản bội ai, nó chỉ phản ánh những gì ta cố tình bỏ qua. Việc ít runner 42km tham dự, vốn được xem là điều kiện thuận lợi để bứt phá, lại chính là điều kiện làm tăng chi phí thể lực trên từng km đường trống.

Còn một chi tiết vận hành mà các chân chạy 42km phải tính trước. Cự ly 21km xuất phát lúc 4h, muộn hơn một tiếng. Nhóm dẫn đầu 42km khi đó đã ở quanh quãng km 15 đến km 18. Hai luồng người sẽ gặp nhau trên Đại lộ Vinh - Cửa Lò, chạy ngược chiều nhau ở hai làn. Trạm tiếp nước ở đoạn này sẽ đông hơn nhiều so với 30 phút đầu, và một người đang đua ở nhóm dẫn đầu cần chủ động lấy nước trước hoặc sau điểm chen chúc.

Điều tôi ghi lại trong bảng tính

Từ kinh nghiệm theo dõi và ghi chép thủ công các buổi đua ở Nhật Bản, tôi luôn ghi lại bốn biến số trước khi kết luận về bất kỳ ai: số ngày tập nặng liên tiếp trước giải, khối lượng tuần cao nhất trong tám tuần trước đó, lịch sử chấn thương gân và cơ đùi sau, và tỷ lệ hụt nhịp ở 10km cuối trong ba lần đua gần nhất. Không có đủ bốn biến số, mọi dự đoán chỉ là phỏng đoán có hình thức.

112 ngày im lặng của thể thao, tôi nghe rõ nhất tiếng nứt của cơ thể. Giai đoạn gián đoạn năm 2026 đã dạy tôi một điều áp dụng được cho mọi cuộc đua đường dài: biến số quyết định không nằm ở tốc độ đỉnh, mà nằm ở khả năng giữ tốc độ đó trong trạng thái mệt mỏi.

Điểm mù của câu chuyện phá PR

Câu chuyện phá kỷ lục cá nhân ở Nghệ An có một điểm mù. Các chỉ số PR thường được xây trên những cung đường có nhiều nhóm đông để bám theo, nhiệt độ thấp, và điểm quay đầu gần nửa đường. Cung đường Nghệ An có điểm quay đầu muộn, đoạn ven biển hứng gió ngang, và nhóm 42km mỏng. Ba điều kiện đó cộng lại tạo ra một dạng đua khác: ít hỗ trợ, nhiều quyết định đơn độc.

Với hai người đang dẫn đầu, nghĩa là ai tăng tốc trước ở đoạn Bình Minh sẽ phải tự chịu toàn bộ cơn gió, và người còn lại có quyền chờ. Lịch sử các cuộc đua đỉnh cao cho thấy lựa chọn chờ ở vị trí thứ hai thường có tỷ lệ thắng cao hơn, miễn là người đó giữ được nhịp tim và không tự tạo khoảng trống tâm lý.

Với các chân chạy phong trào phía sau, điểm mù nằm ở chỗ khác. Đường đẹp và thẳng dễ khiến người chạy đi nhanh hơn kế hoạch trong 15km đầu, đặc biệt khi xuất phát lúc 3h trong không khí mát. Khoản vay đó sẽ bị gọi vào lúc mặt trời lên, khi cự ly 21km và 10km đã tạo thành dòng người ngược chiều trên Đại lộ Vinh - Cửa Lò.

Điều còn lại sau vạch đích

Cuộc đua 42km ở Nghệ An năm nay là một phép thử về khả năng tự điều chỉnh. Mai Trung với nền tảng 2 giờ 41 phút 55 giây bước vào giải với tư cách người có chỉ số PR tốt nhất trong nhóm dẫn đầu. Đan Quyết bước vào với kinh nghiệm đối đầu nhiều hơn. Mỹ Hiền bước vào với lợi thế sân nhà và một kỷ lục cá nhân 3 giờ 7 phút 39 giây đủ để tạo khoảng cách ở nội dung nữ.

Sự trì hoãn của người cầu toàn, hóa ra lại là một kiểu chính xác. Tôi vẫn muốn thêm dữ liệu nhịp tim của cả ba người ở 10km cuối, và tôi vẫn sẽ không có. Điều đó không ngăn được một kết luận mang tính can thiệp: với các giải có nhóm 42km mỏng, ban tổ chức nên công bố trước sơ đồ trạm tiếp nước và khung giờ giao thoa giữa các cự ly, còn vận động viên nên tự xây một kế hoạch chia nhịp riêng cho đoạn Bình Minh thay vì dựa vào cảm giác ở 15km đầu.

Câu hỏi còn treo lại trên đường Trường Thi không phải là ai về đích trước. Đó là liệu người về sau có giữ đủ dữ liệu để lần tới chạy khác đi hay không.