Chelsea, chuỗi 20 trận không sạch lưới và lỗ hổng mà Xabi Alonso chưa bịt được

Trên bảng tỷ số, trận hòa 2-2 trước Hull City chỉ là một điểm rơi trong mùa giải dài. Với người ngồi đếm từng pha bóng, nó là mắt xích thứ tư của một chuỗi đáng báo động: bốn trận mở màn liên tiếp Chelsea thủng lưới từ hai bàn trở lên. Lần gần nhất điều đó xảy ra là cách đây 11 năm. Sau bốn trận, số bàn thua đã là 9. Phía sau những con số ấy là một kỷ lục không cổ động viên nào muốn nhắc tới: 20 trận liên tiếp không giữ sạch lưới, chuỗi dài nhất trong 65 năm lịch sử câu lạc bộ.

Xabi Alonso không giấu. Ông nói đội bóng của mình "cực kỳ mong manh" đúng vào khoảnh khắc để đối thủ có hy vọng, và rằng chính khoảnh khắc ấy đã thay đổi tâm thế trận đấu lẫn kết quả cuối cùng. "Tôi không hài lòng. Chúng tôi nhận đúng những gì mình xứng đáng", ông nói sau trận.

Với một huấn luyện viên mới, đó là kiểu phát ngôn tự nhận trách nhiệm. Với một nhà phân tích, đó là dữ liệu.

Đổi sơ đồ, đổi người, chưa đổi kết quả

Chelsea bước vào mùa này với một ban huấn luyện mới và một nhóm tân binh mới. Alonso đã chuyển hàng thủ từ sơ đồ ba trung vệ sang bốn hậu vệ. Đây là một điều chỉnh cấu trúc quen thuộc trong bóng đá hiện đại, và tính tới lúc này nó chưa giải quyết được gì.

Nhìn vào cách Chelsea thủng lưới, bức tranh không tập trung ở một điểm. Alonso liệt kê đủ cả: bóng sống, bóng cố định, bóng dài, khả năng giữ cự ly và tinh thần tranh chấp. Khi một hàng thủ thủng lưới từ mọi kênh như vậy, đó không còn là một lỗi chiến thuật đơn lẻ để sửa bằng một buổi tập. Đó là vấn đề hệ thống.

Nhưng cần đặt con số lên đúng chỗ của nó. Chỉ Crystal Palace và Ipswich Town là những đội thủng lưới nhiều hơn Chelsea. Đặt một câu lạc bộ thuộc nhóm đầu về giá trị đội hình ngang hàng với hai đội đang vật lộn ở nửa dưới bảng xếp hạng, ở hạng mục phòng ngự, là một tín hiệu khó nghe.

Phía đối diện, hàng công vẫn chạy. 10 bàn thắng sau bốn trận, với Rodgers, Palmer và Joao Pedro giữ phong độ. Chính sự tương phản này tạo ra một mô hình kết quả có độ biến động cao: Chelsea thắng hay thua đều phụ thuộc vào việc hàng công có đủ sức bù đắp cho hàng thủ hay không.

Điểm gãy nằm ở đâu

Alonso không đổ lỗi cho sơ đồ. Ông nói vấn đề liên quan tới "lựa chọn cầu thủ, đặc điểm của họ, và vị trí mà họ phát huy tốt nhất". Đây là một lời thú nhận quan trọng: vấn đề nằm ở con người và vai trò, chứ không nằm ở việc dùng ba hay bốn hậu vệ.

Có hai chi tiết kỹ thuật đáng chú ý trong trận gặp Hull City. Việc Malo Gusto liên tục dâng cao và tham gia vào các tình huống phối hợp bên cánh phải cho thấy vai trò hậu vệ biên được đẩy lên để tăng khả năng kiểm soát tuyến giữa. Đổi lại, cánh đó mất người mỗi khi đội bóng chuyển từ tấn công sang phòng ngự. Với một đối thủ chơi theo kiểu chờ chuyển trạng thái, đó là miếng mồi ngon. Chi tiết còn lại: Hato bị rút ra ngay giờ nghỉ. Một hậu vệ bị thay ở giờ nghỉ thường là tín hiệu cho thấy thiết kế hàng thủ đã thất bại trong 45 phút đầu. Với một cầu thủ trẻ đang trong giai đoạn phát triển, việc bị rút ra giữa trận còn là một phép thử tâm lý.

Tôi đào ở các học viện trẻ không phải để tìm chiến tích — mà để tìm thứ chưa ai thèm đếm. Thứ đáng đếm ở Hato không phải là một sai sót cá nhân, mà là việc cậu ấy bị đặt vào một cấu trúc chưa đủ chặt để bảo vệ mình.

Góc nhìn ngược chiều: vấn đề không bắt đầu từ Alonso

Chuỗi 20 trận không giữ sạch lưới kéo dài ngược về tận tháng Một năm ngoái, trước khi Alonso đến. Điều này thay đổi cách phân bổ trách nhiệm. Một huấn luyện viên mới chỉ chịu trách nhiệm về những gì anh ta thay đổi được, chứ không phải toàn bộ di sản anh ta nhận lại. Nhưng đồng thời, nó cũng đặt cược lớn hơn lên vai Alonso: ông được trao thời gian và nhân sự mới, và cái ông phải sửa lại chính là căn bệnh mãn tính của đội bóng.

Điểm gãy của nhà vô địch thường xuất hiện trước giai đoạn họ bị chỉ trích. Ở đây, cú gãy phòng ngự xuất hiện trước cả khi Alonso ngồi vào ghế nóng. Một trận hòa đơn lẻ chưa đủ gây lo. Thứ gây lo là mô hình đang lặp lại lần thứ tư, và tần suất chưa có dấu hiệu giảm. Tôi không gọi đó là linh cảm — tôi gọi đó là mô hình lặp lại lần thứ ba.

Cũng cần nói rõ về giới hạn của nguồn dữ liệu. Các con số như 9 bàn thua, chuỗi 20 trận, kỷ lục 65 năm, hay việc Chelsea thủng lưới từ hai bàn trở lên trong bốn trận mở màn, đều nên được đối chiếu lại với dữ liệu chính thức của Premier League trước khi dùng làm trích dẫn. Chiếc đồng hồ bấm giờ không nói dối — nhưng nó chỉ kể một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở việc đối thủ nào, ở trạng thái nào, và hàng thủ được tổ chức ra sao.

Vì sao hàng công không cứu được hàng thủ mãi

Có một sự phụ thuộc đơn điểm mà kết quả đang che lấp: Chelsea sống nhờ hàng công. Khi Palmer và Joao Pedro còn ở phong độ cao, đội bóng vẫn có điểm. Khi họ hụt một nhịp — và trong một mùa giải dài, điều này chắc chắn xảy ra — hệ thống hiện tại không có lưới an toàn.

Về mặt quản lý, Alonso đang làm đúng một việc: tự định nghĩa vấn đề trước khi truyền thông định nghĩa thay ông. Ông nói về "quá trình", về "những cầu thủ mới", về việc cần "vài tháng" để đội bóng kiểm soát trận đấu tốt hơn. Đây là chiến lược truyền thông quen thuộc của một huấn luyện viên mới trong giai đoạn khó. Nó mua thời gian. Nó cũng đặt ra một mốc đánh giá ngầm: nếu sau vài tháng mà tần suất thủng lưới không giảm, câu chuyện sẽ chuyển từ "chuyển giao" sang "phương pháp có vấn đề".

Điều cần theo dõi

Với bốn trận, mẫu còn nhỏ. Với 20 trận, mẫu đã đủ lớn và đủ khó chịu. Tôi theo dõi bốn tín hiệu: số bàn thua mỗi trận có giảm xuống dưới ngưỡng hai bàn hay không; có xuất hiện trận giữ sạch lưới đầu tiên hay không; Alonso có tiếp tục thay hậu vệ ở giờ nghỉ hay không; và hàng công có giữ được nhịp ghi bàn hay không.

120 điểm dữ liệu không đủ — tôi cần thêm một cái nhìn thứ hai. Với Chelsea lúc này, cái nhìn thứ hai nằm ở một chỗ duy nhất: khi hàng công ngừng ghi bàn, đội bóng này còn lại gì. Câu trả lời cho điều đó, chứ không phải một trận hòa trước Hull City, mới quyết định mùa giải của Alonso.